العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
جمعه 24 آذر 1396  |   25 ربیع الاول 1439

 

...
شماره : 867 تعداد بازدید : 870


غروب يازدهمين خورشيد ؛ به مناسبت شهادت امام حسن عسكری (ع)

صديقه مقدس پور
كارشناس فقه و مباني حقوق اسلامي

هشتمين روز ازماه ربیع‌الاول، سالروز شهادت غم‌بار یازدهمين پيشواي شیعیان، امام حسن عسکری(ع) است.
این امام مظلوم ، در عمر کوتاه اما پربركت خویش ، رنج ‌هاي بسیاری را در راه ترويج فرهنگ اسلام و آماده نمودن جامعه آن روز براي ورود به عصر غيبت حضرت مهدي (عج) تحمل کرد و سرانجام پس از هشت روز مسمومیت ، به دست مزدوران معتمد عباسی (1) در سال 260 ه.ق درسن 28 سالگی در سامرا به شهادت رسید و کنار مرقد مطهر پدرش به خاک سپرده شد. (2)
ضمن عرض تسليت به پيشگاه حضرت وليعصر(عج) و عاشقان اهل بيت (عليهم السلام) به جنبه هايي از زندگي امام عسكري (ع) مي پردازيم.

معرفی امام حسن عسکری(ع)
نام مبارک امام یازدهم، حسن و کنیه شان ابو محمد است. معروف‌ترین لقب آن حضرت، عسکری است؛ زیرا ایشان و امام هادی(ع) را در منطقه‌ای نظامی به نام «عسكر» نگه می‌داشتند تا کاملاً زیر نظر باشند ،به همين جهت ، این دو امام به «عسکریین» شهرت یافتند. (3)
مادر امام عسکری را حُدَیثه، حُدَیث و سوسن (4) نامیده‌‌اند که از زنان پرهیزکار زمان خویش بود و پس از شهادت امام عسکری(ع)، خانه‌اش پناهگاه شیعیان شد. (5) آن حضرت، در هشتم یا دهم ربیع‌الثانی سال 232 ه.ق در مدینه به دنیا آمد، در 22 سالگی به مقام امامت رسید ومدت امامت ايشان، شش سال بود. (6)

خلفای هم عصر امام (علیه السلام )
- معتز
زبیر بن جعفر متوکل، ملقب به معتز، در ابتداي جوانی و در حالی که کمترین تجربه و آگاهی نسبت به حكومت و سياست را نداشت، خلافت ظاهری را به دست گرفت.
معتز، دشمنی با اهل بیت را از پدرانش به ارث برده و کینه خاندان عصمت و طهارت را در دل داشت.
به عنوان مثال توطئه کشتن امام عسکری (ع) به دست سعید حاجب توسط او بود كه البته خنثی شد.
معتز به سعید دستور داده بود که حضرت را به شهادت رساند، ولی خداوند ، امام (ع) را حفظ کرد و معتز را به حوادثی در ان دوران مشغول کرد که از فكر قتل آن حضرت منصرف شد.

- مهتدی
پس از عزل معتز از خلافت، مهتدی به خلافت رسید. او در آن زمان 37 ساله بود.
مهتدي نيز بسان خليفه پيش از خود و در دشمني آشكار با خاندان امامت ، به مأموران خود دستور داد حضرت عسکری را بازداشت و زندانی کنند؛ زیرا تصمیم بر قتل ایشان و نابودی شیعیان داشت.
یکی از شیعیان به امام عسکری علیه السلام نوشت: «خبردار شده ایم که مهتدی شیعیان شما را تهدید کرده و گفته است به خدا قسم آنان را از صفحه روزگار محو خواهم کرد.»
حضرت پاسخ داد: «عمر او کوتاه تر از این حرف هاست. از امروز تا پنج روز بشمار، در روز ششم پس از خفت و خواری که به او خواهد رسید، کشته خواهد شد.» واین پیشگویی به حقيقت پيوست.

- معتمد
معتمد در سن 25 سالگي به خلافت رسید. او مردی شهوتران و از اداره امور مردم بيزار بود.
معتمد، اقدامات فراوانی را به کار بست تا امام عسکری علیه السلام را از سر راه خود بردارد.
امام حسن عسکری علیه السلام در زمان خلافت معتمد عباسی به شهادت رسید.

تلاش های علمی حضرت عسکری علیه السلام
- تربیت شاگردان
امام حسن عسکری علیه السلام بر اثرشرايط نامساعد زمان و محدویت بسیار شدیدی که حکومت عباسی اعمال می کرد، در مدت كوتاه 6 ساله امامت خود، موفق به گسترش دانش در سطح جامعه نشد، ولی موفق به تربیت شاگردانی شد که هر يك به سهم خود در نشر و توسعه معارف ناب اسلام و تشیع و رفع شبهه های دشمنان شیعه نقش مهمي ايفا كردند.
شیخ طوسی تعداد شاگردان آن حضرت را بیش از صد نفر نوشته است كه در میان آنان ، افراد برجسته اي مانند ابو عمرو عثمان بن سعید عمری (نایب خاص امام زمان علیه السلام ) و... به چشم می خورند.
1) احمدبن اسحاق اشعری قمی: نماینده و فرستاده مردم قم و از یاران خاص حضرت و از جمله کسانی است که حضرت مهدی(عج) را زیارت کرده است.
2) ابو عمرو عثمان بن سعید عمری: نایب خاص امام زمان علیه السلام
3) سید عبدالعظیم حسنی: از نوادگان حضرت مجتبی علیه السلام. او از عالمان و فقیهان سرآمد زمان خود بود و ائمه اطهار، شیعیان را به مراجعه به او دستور داده اند. قبر مطهر ایشان در شهر ری است.
4) فضل بن شاذان: از دانشمندان شیعه كه خراسانی بود. وي از مکتب امام عسکری علیه السلام کسب فیض می نمود.
امام (ع) در مورد شاذان می فرماید: «باید اهل خراسان به جایگاه فضل بن شاذان و بودن او در میانشان برخود ببالند».

- انتخاب سفیران هدایت
با توجه محدودیت ايجاد شده براي امام و پراکنده بودن شیعیان در مناطق مختلف، امام حسن عسکری علیه السلام برای ارتباط با آنان، از شیوه انتخاب وکیل استفاده می کردند.
وکلاي حضرت ، موظف بودند تا در زمینه احکام شرعی ، مسایل مالی مانند خمس و دیگر موارد، به عنوان رابط بین امام و مردم عمل کرده و مشکلات مردم را حل کنند. نام برخي از وکلای امام عبارت اند از:
1- عثمان بن سعید عمری: از شغل روغن فروشی، به عنوان پوششی برای فعالیت های خود استفاده می کرد.
2- ابراهیم بن عبده: نماینده و وکیل امام در شهر نیشابور
3- احمدبن اسحاق قمی اشعری: وکیل و نماینده امام در موقوفات قم .
او استاد شیخ صدوق بود و پس از شهادت امام عسکری (ع) ، وکالت امام زمان(عج) را هم برعهده داشت.
4- ابراهیم بن مهزیار اهوازی.

- تشویق نویسندگان
فعاليت يك نویسنده ، تلاش برای اطلاع رسانی صحيح و هدایت گری جامعه است.
امام حسن عسکری (ع) ضمن تربیت شاگردان، از تشویق نویسندگان نيزغافل نبود.
داوود بن قاسم جعفری از جمله شاگردان حضرت می گوید: کتابی از یونس آل یقطین بر حضرت عرضه داشتم. امام فرمود :این کتاب نوشته چه کسی است؟ گفتم: نوشته یونس است. حضرت فرمود: «خداوند در مقابل هر حرف، در روز قیامت نوری به او ببخشاید».

تألیفات
حضور امام در شهر سامراء به عنوان منبع علوم آل محمد (ع) ، باعث شد تا دانشمندان و بزرگان جهان اسلام، از نقاط مختلف برای کسب فیض از حضور آن امام ف خود را به سامراء رسانده و از محضر ایشان بهره مند شوند.
امام در فرصت كوتاه امامت خود توانست آثار مهمی در زمينه تفسیر قرآن و نشر احکام اسلامی و گسترش مسایل فقهی، از خود به یادگار بگذارد. تألیفات ايشان عبارتند از:
1. تفسیر العسکری: امام عسکری (ع) یکی از بزرگ ترین مفسران قرآن کریم به شمار می آمد . تفسير العسكري ، از یادگاری های علمی امام در زمینه تفسیر قرآن است .
2. المُقْنِعه: این کتاب حاوي مطالبي پيرامون علم حلال و حرام بوده که منتسب به حضرت عسکری علیه السلام مي باشد.

نامه های امام
از جمله اقدامات يازدهمين پيشواي شيعيان ، در طول مدت امامت خود، نوشتن نامه هایي به شخصیت ها، شهرها و کشورهای مهم اسلامی است که تعدادی از آن ها برای کشور ایران بوده است.
امام حسن عسکری (ع) در یکی از نامه های خود به علی بن حسین بابویه قمی، پدر شیخ صدوق ، از فقهای بزرگ شیعه ، می فرماید: «ای بزرگ مرد و مورد اعتماد و فقیه من، صبر کن و شیعیان مرا به صبر فرمان بده.»
امام در یکی دیگر از نامه های خود به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور، پس از توضیح نقش امامت در هدایت امت اسلامی می فرماید: «ابراهیم بن عبده، نامه مرا برای همه بخواند تا جای سؤال و ابهامی باقی نماند.»

فعالیت‌های سیاسی امام حسن عسکری(ع)
با آن‌که امام حسن عسکری(ع) دوران امامت خود را در محاصره دشمنان خویش گذراند ، به طوري كه تمام حرکاتش زیر نظر بود، ولی این تنگناها و خفقان شدید نتوانست از فعالیت‌های ایشان كم كند.
ايشان برای مقابله با افکار ضداسلامی و ترویج اسلام واقعی تلاش‌های بسياري کردند.
مجاهدت علمی، تبیین‌ تفكر و اندیشه‌ اسلامی، ایجاد شبکه ارتباطی با شیعیان در دورترین نقاط و آماده‌سازی جامعه برای دوران غیبت امام دوازدهم، از جمله فعالیت‌ های مهم امام حسن عسکری(ع) به شمار می‌آید. (7)

امام حسن عسکری(ع) در بیان دشمن
جعفر کذ‌ّاب، برادر امام حسن عسکری(ع) که می‌خواست به ناحق، خود را امام معرفی کند، با حضور امام زمان(عج) و اقامه نماز بر پیکر پاک امام حسن عسکری(ع) ، رسوا شد.
از این رو، بیست هزار دینار برای خلیفه فرستاد و برای او نوشت: «ای امیر مؤمنان! مقام و منزلت برادرم را به من بده». خلیفه اگرچه از کینه و دشمنی با امام لبریز بود، ولی لب به حق گشود و پاسخ داد: «منزلت برادرت، حسن عسکری از طرف ما نیست، بلکه از سوی خداوند است. ما همواره می‌‌کوشیدیم قدر و منزلت او را پایین آوریم، ولی به دلیل پاک‌دامنی، نیک‌رفتاری، دانش و عبادتش، بر عظمت او افزوده می‌شد. اگر تو نزد پیروان برادرت همان ارزش را داری، به تأیید ما نیاز نداری و اگر چنین نیست، کاری از ما بر نمی‌آید». (8)

سامراء ، سرزميني غريب
با گذشت قرن ها از زمان شهادت امام هادی و امام حسن عسکری(عليهم السلام)، مظلومیت این دو امام همچنان ادامه دارد.
شیعیان سراسر دنیا به عشق ائمه معصومين و زيارت مزار منور و مطهر و با دست هايي پر نياز به عتبات عاليات می‌شتابند، ولی با اشک چشم و سوز دل و از دور سلام می‌دهند ، چرا که اين شهر هنوز هم ، منطقه نظامي و پايگاه دشمنان اسلام است.
انشاالله با بيداري امت اسلامي ، ريشه ظلم و بي عدالتي در جهان ، به ويژه در اين مكان مقدس برچيده شود.

احاديث امام عسكري
- عبادت کردن به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه (حقیقت) عبادت، زیاد در کار خدا اندیشیدن است. (9)
- کسی که با خدا مأنوس باشد، از مردم گریزان گردد . (10)
- تمام پلیدیها در خانه ای قرار داده شده و کلید آن دروغگویی است. (11)
- در مقام ادب همین بس که آنچه برای دیگران نمی پسندی، خود از آن دوری کنی. (12)
- تواضع و فروتنی نعمتی است که بر آن حسد نبرند. (13)
- هركس حقوق هم نوعان خود را بشناسد و رعايت كند و مشكلات و نيازمندي هاي آن ها را برطرف نمايد، در پيشگاه خداوند داراي عظمت و موقعيتي خاص خواهد بود. (14)

منابع :
1. شیخ مفید، ارشاد، ج 2، ص 336
2. کلینی، کافی، ج 2، ص 561
3. شیخ صدوق، علل‌الشرایع، ج 1، باب 176، ص 230
4. شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، ج 2، ص 725
5. مهدی پیشوایی، سیره پیشوایان، ص 615
6. خاندان وحی، ص 702
7. سيره پيشوايان ، ص 626
8. شيخ صدوق، کمال‌الدین، ج 2، ص 479؛ مجلسی، بحارالانوار، ج 52، ص 49
9. ابومحمد حسن حرانی (حلبی)، تحف العقول، ص448
10. مسند الامام العسکری، ص287
11. علامه مجلسي، بحار الانوار، ج78، ص377
12. مسند الامام العسکری، ص288
13. ابومحمد حسن حرانی (حلبی) ، تحف العقول، ص489
14. طبرسي ، احتجاج ، ج 2، ص 517، ح 340

منبع :
تازه های نشر