شنبه 3 فروردین 1398  |   15 رجب 1440

 

...
شماره : 1665 تعداد بازدید : 91


تحلیل زمینه‌های اجتماعی پذیرش قطعنامه‌ی 598 و پایان جنگ ایران و عراق

نوشته‌ی پرستو عزیزیان کرمخانی

این پایان‌نامه‌ توسط سرکارخانم پرستوعزیزیان کرمخانی برای دریافت مدرک کارشناسی‌ارشد در رشته‌ی جامعه‌شناسی انقلاب اسلامی از پژوهشکده‌ی امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی در سال 1397 نوشته شده است. راهنمایی این پایان‌نامه را آقای دکتر فردین قریشی و مشاوره‌ی آن را آقای دکتر علی‌محمد حاضری بر عهده داشتند. این پایان‌نامه در 6 فصل و 210 صفحه نوشته شده و نویسنده در نگارش آن از 76  منبع استفاده کرده است.
نویسنده در فصل اول این پایان‌نامه، با اشاره به مناسبت ایران و عراق و آغاز جنگ تحمیلی، هدف از این پژوهش را تحلیل زمینه‌های پذیرش قطعنامه‌ي 598 سازمان ملل متحد توسط جمهوری اسلامی ایران بیان کرده است. وی آن‌گاه به پیشینه‌ي پژوهش پرداخته و پژوهش‌های صورت‌گرفته در این‌باره را در سه محور کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها مورد بحث و بررسی قرار داده است.

سؤال اصلی پژوهش هم عبارت است از:
چرا نظام جمهوری اسلامی ایران که در مقاطع گذشته، قطعنامه‌های ارائه شده از سوی سازمان ملل و دیگر پیشنهادهای ارائه شده از سوی محافل و مجامع را نمی‌پذیرفت، قطعنامه‌ی 598 را حدود یک سال پس از تصویب آن، مورد پذیرش قرار داد؟
فصل دوم این پایان‌نامه به مبانی نظری و روش‌شناختی اختصاص یافته است و نظریه‌های علل آغاز جنگ و علل پایان جنگ، مهم‌ترین محورهای این فصل را تشکیل می‌دهد. نویسنده در قسمت نظریه‌های علل پایان جنگ، به تفصیل درباره‌ی نظریه‌هایی چون برنده و بازنده، دستاورد ـ هزینه، رهبری سیاسی و تغییر نظم دوم بحث کرده و در نهایت به این جمع‌بندی رسیده است که نمی‌توان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را بر اساس یک تئوری یا یک نظریه خاص تحلیل کرد. به همین سبب بر استفاده از داده‌های تاریخی و هم‌چنین استفاده از روش استقرایی برای تحلیل داده‌ها تأکید شده است.
درسومین فصل این پایان‌نامه، نقش تحولات اقتصادی در پایان جنگ مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نویسنده در این فصل ابتدا در بحثی کلی با عنوان «ویژگی‌های اقتصاد جنگ»، به نسبت میان اقتصاد و جنگ پرداخته و در ادامه سیاست‌های اقتصادی جمهوری اسلامی را در دوره‌ی جنگ مورد بحث قرار داده است. جنگ و بیکاری، جنگ و تورم، جنگ و تجارت خارجی، تأثیر اقتصاد جنگ بر ایران و عراق، اثرات مستقیم و غیر مستقیم جنگ تحمیلی، نفت و هزینه‌ی جنگ، تأثیر مشکلات اقتصادی و گرانی‌ها بر دولت، حکومت، جامعه و مردم و در نهایت بحران اقتصادی جنگ و جنگ نفتکش‌ها، از دیگر محورهای این فصل است.
نویسنده در چهارمین فصل این پایان‌نامه، به تأثیر عوامل نظامی در پذیرش قطعنامه‌ي ‌598 پرداخته است. وی پس از نگاهی اجمالی به اوضاع نظامی ایران در نخستین ماه‌های پیروزی انقلاب اسلامی، وارد بحث نیروی انسانی در جنگ تحمیلی شده و سپس با تقسیم جنگ به شش مرحله، ‌نیروهای نظامی دو کشور عراق و ایران را در مراحل شش‌گانه، به صورت تطبیقی مورد مطالعه قرار داده است. یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که در این فصل مورد بحث قرار گرفته است، نقش اختلافات میان ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره‌ی مدیریت جنگ است. هم‌چنین تصویری از توان نظامی ایران در سال‌های پایانی جنگ ترسیم شده است. 
فصل پنجم این پایان‌نامه، به تأثیر تحولات اجتماعی ـ سیاسی در پذیرش قطعنامه‌ی 598 اختصاص یافته است. نویسنده در این فصل به تفصیل به نیروها و تحولات سیاسی در جمهوری اسلامی پرداخته و به ویژه اختلافات سیاسی را در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی بررسی کرده است. یکی دیگر از مهم‌ترین موضوعات این فصل، نقش عوامل بین‌المللی در پایان جنگ است و از محورهای آن می‌توان به روابط ایران و آمریکا، روابط ایران با اروپا، روابط ایران با شوروی و بلوک شرق و روابط ایران با جهان اسلام و کشورهای غیر متعهد اشاره کرد. در پایان این فصل نیز فرآیند تصویب قطعنامه‌ی 598 مورد بحث قرار گرفته است.
درآخرین فصل این پایان‌نامه، نقش تحولات اجتماعی فرهنگی در پایان جنگ مورد بحث قرار گفته است. نویسنده در این فصل ابتدا به بعد ارزشی جنگ پرداخته و در ادامه فعالیت‌ گروه‌های معارض در طول جنگ و سیاست‌های ایران در قبال آن‌ها را مورد بحث قرار داده است. جنگ مردمی، حملات عراق به مناطق مسکونی ایران، رفتار نیروهای عراقی با ساکنان سرزمین‌های اشغالی، شهادت‌طلبی، شکل‌گیری هویت جدید و ... از دیگر قسمت‌های این فصل است.

کلیدواژه‌ها:
ایران، عراق، جنگ تحمیلی، قطعنامه‌ی 598، زمینه‌های اجتماعی.

منبع :
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي