العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
شنبه 4 آذر 1396  |   5 ربیع الاول 1439

 

...
شماره : 1571 تعداد بازدید : 32


فقر از دیدگاه امام خمینی(ره)

نوشته‌ي روح‌الله بنایی

این پایان‌نامه توسط آقای روح‌الله بنایی جهت دریافت درجه‌ی کارشناسی‌‌ارشد از پژوهشکده‌ی امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی، رشته‌ي عرفان اسلامی در سال 1396 نگاشته شده است. دکتر بیوک علیزاده سمت استاد راهنما و دکتر هادی وکیلی سمت استاد مشاور پایان‌نامه را داشته‌اند.  
پایان‌نامه شامل چکیده، کلمات کلیدی، مقدمه، کلیات تحقیق، فهرست مطالب، فهرست منابع، نتیجه‌گیری و بدنه‌ی تحقیق می‌باشد که در چهار فصل با عناوين «فقر و اقسام آن»، «فقر و غنا و عبودیت از دیدگاه امام خمینی(ره)»، «فقر نظری و عملی از دیدگاه امام خمینی(ره)» و «مفهوم فقر مطلق و نسبی و ارتباط آن با صفات ذاتیه و فعلیه‌ی خدا از دیدگاه امام خمینی(ره)» در 84 صفحه ارائه گرديده است.
ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است.
در پژوهش حاضر سعی بر آن است: «جوانب مختلف فقر در عرفان اسلامی با تکیه بر آراء بزرگانی چون امام خمینی(ره) بررسی گردد».
کلیات تحقیق شامل تعریف و بیان مسأله، پرسش‌های اصلی و فرعی پژوهش، فرضیه‌های پژوهش، اهمیت و ضرورت موضوع، نحوه‌ی ارتباط موضوع با حوزه‌ی مطالعات دیدگاه امام خمینی(ره) و انقلاب، پیشینه‌ی پژوهش، جنبه‌های نوآوری، تعریف و شاخص‌سازی مفاهیم، روش پژوهش و قلمرو پژوهش می‌باشد.
ضرورت و اهمیت موضوع بدین‌گونه بیان شده است: «فقر در عرفان اسلامی از مفاهیم بسیار مهمی است که با توجه به تفاوت‌ها و اختلاف نظرهای موجود در معنا و مفهوم فقر و وجود برداشت‌های نادرست و انحرافی و وجود فرقه‌های فقرگرا پژوهش در زمینه‌ی معنا و مفهوم حقیقی فقر و تمایز آن از مفاهیم مشابه را ضروری می‌نماید».
پرسش اصلی پژوهش عبارت است از: امام خمینی(ره) چه نگاهی به فقر عرفانی داشته‌اند؟

پرسش فرعی پژوهش عبارت است از:
1.فقر چیست و چه جایگاهی در عرفان اسلامی دارد؟
2.از نظر امام خمینی(ره) فقر و غنا به چه معناست و دارای چه اوصاف و انواعی می‌باشد؟
3.دیدگاه امام خمینی(ره) درباره‌ی فقر عملی و فقر نظری چیست و چه ارتباطی بین مقام فقر، مشیت و قرب الهی وجود دارد؟
4.دیدگاه امام خمینی(ره) درباره‌ی فقر مطلق و نسبی چه بوده و ایشان چه فقری را پسندیده و چه نوع فقری را مذموم می‌دانستند؟
فرضیه‌ی اصلی پژوهش عبارت است از: امام خمینی(ره) فقر را مقامی می‌داند که تبیین‌کننده‌ی رابطه‌ی حق و خلق است که انسان در جایگاه عبد و محتاج و خداوند در مقام رب و بی‌نیاز قرار می‌گیرد و این مقام یکی از لوازم سیر و سلوک الی الله می‌باشد.

فرضیه‌های فرعی پژوهش عبارت است از:
1.به نظر می‌رسد امام خمینی(ره) فقر را به معنای دلبریدگی از دنیا تعبیر کرده باشد و نقطه‌ی مقابل آن را غنا می‌داند که تنها صفت محصور خداوند می‌باشد.
2.به نظر می‌رسد امام خمینی(ره) تمامی موجودات را فقیر و تجلی اراده‌ی خداوند می‌داند و در خصوص انسان یکی از مراتبی که باید برای رسیدن به تقرب الهی طی کند درک مفهوم فقر و عملی ساختن آن در زندگی می‌باشد.
3.به نظر می‌رسد امام خمینی(ره) به تقسیم‌بندی فقر به فقر مطلق و نسبی معتقد بودند و فقر مطلق را وابستگی تام به خداوند و فقر نسبی را وابستگی موجودات به یکدیگر تعبیر کرده‌اند و این یکی از صفات انسان می‌باشد.
4.به نظر می‌رسد امام خمینی(ره) تنها فقر عرفانی را که نتیجه‌ی آن معرفت به مفهوم فقر و به کار بستن آن در زندگی عملی که منتج به قرب الهی می‌شود را پسندیده و دیگر موارد و تعابیر را انحراف از اصل وجودی فقر و مذموم می‌دانستند.
در فصل اول با عنوان «فقر و اقسام آن» به مفهوم فقر در عرفان اسلامی، جایگاه فقر در عرفان اسلامی و انواع فقر در عرفان اسلامی پرداخته شده است.
فصل دوم با عنوان «فقر و غنا و عبودیت از دیدگاه امام خمینی(ره)» شامل ریزموضوعات: فقر از دیدگاه امام خمینی(ره)، غنا از دیدگاه امام خمینی(ره)، ارتباط فقر و عبودیت از دیدگاه امام خمینی(ره) و جایگاه فقر در دیدگاه امام خمینی(ره) در سیر و سلوک می‌باشد.
در فصل سوم با عنوان «فقر نظری و عملی از دیدگاه امام خمینی(ره)» به تعریف فقر نظری از دیدگاه امام خمینی(ره)، تعریف فقر عملی از دیدگاه امام خمینی(ره) و فقر فلسفی و فقر اقتصادی با نگاهی به آراء امام خمینی(ره) پرداخته شده است.
در فصل چهارم با عنوان «مفهوم فقر مطلق و نسبی و ارتباط آن با صفات ذاتیه و فعلیه‌ی خدا از دیدگاه امام خمینی(ره)» به مفهوم فقر مطلق و نسبی از دیدگاه امام خمینی(ره) و ارتباط فقر با صفات حق تعالی پرداخته شده است.

کلمات کلیدی:
فقر، دیدگاه امام خمینی(ره)، فقر نسبی، فقر مطلق، قرب الی الله، فقیر.

منبع :
تازه های نشر