العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
پنج شنبه 30 شهریور 1396  |   -1 محرم 1439

 

...
شماره : 1531 تعداد بازدید : 305


ایران‌هراسی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس

نوشته‌ی محمد آقایی

این پایان‌نامه توسط آقای محمد آقایی جهت اخذ مدرك کارشناسی‌‌ارشد در رشته‌ی معارف اسلامی و علوم سیاسی از دانشگاه امام صادق(ع) در سال 1394 نوشته شده است. راهنمایی این پایان‌نامه را آقای دکتر ناصر جمال‌زاده و مشاوره‌ی آن را آقای دکتر محمد حسن‌خانی بر عهده داشتند. این پایان‌نامه در 5 فصل و 151 صفحه نوشته شده است و نویسنده در نگارش آن از 61 منبع فارسی و 30 منبع لاتین استفاده کرده است.
نویسنده در فصل اول با عنوان «کلیات پژوهش» با اشاره به تشکیل نظام جمهوری اسلامی در ایران و شعار ضد استعماری آن و به خطر افتادن برنامه‌های استراتژیک بلندمدت آمریکا در منطقه‌ی خاورمیانه، به سیاست‌ ایران‌هراسی آمریکا و متحدانش علیه جمهوری اسلامی ایران در منطقه پرداخته و هدف خود در این پژوهش را بررسی تأثیرات این سیاست در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بیان کرده است.

سؤال اصلی این پژوهش عبارت است از:
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در برابر پروژه‌ی ایران‌هراسی چه واكنش‌هايي از خود نشان داده‌اند؟

سؤال‌های فرعی پژوهش هم عبارت است از:
1- بازيگران اصلي در ايجاد ايران‌هراسي در کشورهاي شوراي همکاري خليج فارس چه گروه‌ها و كشورهايي هستند؟
2- ایران‌هراسی از طريق كدام شيوه‌ها و ابزارها نمود پيدا کرده است؟
3- آیا ایران‌هراسی امری عینی است و یا ذهنی و خیالی؟
4- آیا میان خریدهای تسلیحاتی اعضای شورای همکاری خلیج فارس و پروژه‌ی ایران‌هراسی ارتباطی معنادار وجود دارد؟
5- پروژه‌ی ایران‌هراسی از حیث تاریخی چه دوره‌هایی را پشت سر گذاشته است؟
6- آیا ارتباطی میان تأسیس شورای همکاری خلیج فارس و پروژه‌ی ایران‌هراسی وجود دارد؟

فرضیه‌ی پژوهش هم عبارت است از:
ايران‌هراسي فرآيندي مركب از عوامل بيروني و دروني است كه از سوي سیاستمداران رسانه‌هاي كشورهاي غربي و آمريكا براي به دست آوردن منافع اقتصادي در كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس دنبال مي‌شود و اين توطئه باعث ايجاد رعب و وحشت از ايران در ميان كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس شده است. از طرف ديگر نقش سياست‌ها و رفتارهاي جمهوري اسلامي ايران نيز در اين روند اثرگذار بوده است.
نویسنده در ادامه به سازمان‌دهی و پیشینه‌ی پژوهش پرداخته و در تعریف مفاهیم پژوهش، سیاست ایران‌هراسی ایالات متحده‌ی آمریکا را در سه موج یا جریان 1- از پیروزی انقلاب اسلامی تا 1988م، 2- از 1989م تا 2001 م، 3- از یازده سپتامبر 2001 م تا به امروز مورد بررسی قرار داده است. آن‌گاه به پیشینه‌ی تشکیل شورای همکاری خلیج فارس، اهداف و عملکرد آن پرداخته است.
وی در فصل دوم به چارچوب نظری پرداخته و با اشاره به هدف بنیانگذاران شورای همکاری خلیج فارس در تعیین استراتژی مشترک دفاعی و تشکیل سازمان دفاعی برای تقویت نیروی امنیتی و نظامی اعضای شورا، این تفکر را «واقع‌گرایی نوین» می‌نامد و در ادامه به بحث درباره‌ی «واقع‌گرایی یا رئالیسم» و «واقع‌گرایی نوین یا نئورئالیسم» به عنوان مبنای نظری تشکیل این شورا می‌پردازد. در ادامه به دو جریان «پدافندنگر» و «آفندنگر» به عنوان مهم‌ترین نظریه‌های مطرح در مکتب واقع‌گرایی نوین پرداخته، آن‌گاه وجوه افتراق واقع‌گرایی و واقع‌گرایی نوین را مورد بحث قرار داده است.
«ایران‌هراسی؛ آمریکا و غرب»، موضوع و عنوان فصل سوم این پژوهش است. نویسنده در این فصل به بررسی اقدامات آمریکا و هم پیمانانش در ترویج ایران‌هراسی و نهادینه کردن آن در سطح جهان پرداخته و این سیاست‌ها و اقدامات را ذیل دو مفهوم عمده صورت‌بندی کرده است: 1- اقدامات حقوقی یا اعمال انواع تحریم‌های ظالمانه علیه جمهوری اسلامی ایران و تصویب لوایح قانونی و قوانین لازم‌الاجرا علیه این کشور و 2- اقدامات رسانه‌ای و تبلیغاتی گسترده علیه جمهوری اسلامی ایران و با استفاده از ساخت فیلم‌های مستند و سینمایی با هدف ارائه‌ی تصویری سیاه، نفرت‌انگیز و ترسناک از ایران. وی طبق این صورت‌بندی، ابتدا اقدامات حقوقی را با تأکید بر وضع 161 مورد تحریم‌های ظالمانه علیه جمهوری اسلامی ایران بررسی کرده و فهرستی از تحریم‌های آمریکا و کشورهای غربی را علیه ایران ارائه داده است. در دومین قسمت این فصل نیز به بازشناسی و معرفی آثار سمعی بصری ایران‌هراسانه از جمله فیلم‌های سینمایی و مستندی چون «بدون دخترم هرگز»، «خانه‌ی شن و مه»، «اسکندر»، «محافظان آیت‌الله» و ... پرداخته است.
نویسنده در فصل چهارم این پایان‌نامه به «ایران‌هراسی؛ عامل درونی» پرداخته است. وی در این فصل با اشاره به وقوع انقلاب اسلامی در ایران و تغییر توازن قدرت‌ در منطقه، به سیاست صدور انقلاب اسلامی از طریق الگوسازی، آگاه‌سازی و با حمایت از جنبش‌های آزادی‌بخش توسط جمهوری اسلامی پرداخته و از آن به عنوان مهم‌ترین عامل درونی هراس‌آور در بازنمایی‌های آمریکا و متحدانش از ایران اسلامی نام برده است. در ادامه، وحشت کشورهای عرب حاشیه‌ی جنوبی خلیج فارس از سرایت شور انقلابی به مرزهای جغرافیایی آنان را مورد بحث قرار داده است. 
فصل پنجم این پژوهش به «ایران‌هراسی و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس» اختصاص یافته است. نویسنده ابتدا به تشکیل شورای همکاری خلیج فارس در ابوظبی در 1981م پرداخته و نقش وقوع انقلاب اسلامی را در تشکیل این شورا مورد بررسی قرار داده است. وی مناسبات این شورا را با جمهوری اسلامی غیر دوستانه می‌داند و از حمایت این شورا از رژیم بعثی عراق در طول جنگ تحمیلی، به عنوان مصداق این مناسبات نام می‌برد. تجهیز کشورهای عضو این شورا به سلاح‌های مختلف و اختصاص بودجه‌های هنگفت به خرید تسلیحات نظامی، دیگر مبحث این فصل است و نویسنده در این قسمت با مقایسه‌ي بودجه‌های اختصاص یافته در این کشورها به خریدهای نظامی در پیش و پس از انقلاب اسلامی، به این نتیجه رسیده است که این کشورها پس از پیروزی انقلاب اسلامی و متاثر از سیاست ایران‌هراسی آمریکا و کشورهای غربی، بودجه‌های نظامی خود را به صورت چشمگیری افزایش داده‌ و اغلب این تسلیحات را نیز از کشورهای آمریکا، انگلستان و فرانسه خریداری کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها: 
انقلاب اسلامی، ایران‌هراسی، شورای همکاری خلیج فارس، واقع گرایی نوین.

 

منبع :
تازه های نشر