العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
چهار شنبه 27 تیر 1397  |   4 ذی القعده 1439

 

...
شماره : 1620 تعداد بازدید : 21


مسائل اجتماعی ایران در سال 91-1390

گزارش علمی سلسله‌ نشست‌های میز اندیشه در سال 91- 1390 که به منظور شناخت، تحلیل و ارائه‌ي راه‌كار براي مواجهه با برخی مسائل اجتماعی در دفتر برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي كاربردي معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی در سال 1391- 1390 برگزار شده بود، در قالب مجموعه‌ای با موضوع مسائل اجتماعی ایران در 113 صفحه تدوین و منتشر شده است.

در مقدمه‌ی این مجموعه آمده است: مسئله‌ی اجتماعی در دنیای معاصر پدیده‌ای نوظهور است. تغییر ساختارهای بنیادین جامعه از زمان گذشته و تاکنون مسائل اجتماعی را جزء لاینفک ماهیت جوامع ساخته است. برخی وسعت اثرات مخرب یک پدیده را دلیلی بر مسئله بودن آن دانسته‌اند. عده‌ای دیگر فراگیر و گستردگی یک موضوع به تمام سطوح جامعه و برخی اتفاق نظر ذهنی مردم بر موضوعی را حاکی از مسئله و مشکل اجتماعی بودن آن تلقی می‌کنند.
در قرن نوزدهم در اروپا و بعد از جنگ جهانی دوم در ایران، مسئله‌ی اجتماعی چون فقر، جرایم سازمان‌یافته و مشکلات اجتماعی دیگر، به نحوی مشهود و قابل رؤیت بود اما امروزه بسیاری از اموری که حتی ممکن است چندان گسترده نباشند مسئله‌ی اجتماعی تلقی می‌شوند. یکی از دلایل این امر بالا رفتن حساسیت جامعه است که باعث شده هر چیزی حتی اگر پیش پاافتاده باشد، مهم تلقی شود. بنابراین در رویکرد جدید مسئله‌ی اجتماعی به این امر بر می‌گردد که مردم به چه فکر می‌کنند و چه چیزی را مشکل می‌دانند.
بنابراین از یک‌سو مسئله‌ی اجتماعی جزء لاینفک جامعه‌ی نوین شده است؛ یعنی نمی‌توان جامعه‌ای را پیدا کرد که تحولات مدرن را در برداشته ولی با مسئله‌ی اجتماعی روبه‌رو نباشد و به همین سبب امروزه مسئله‌ی اجتماعی از ملزومات زندگی ماست؛ از سوی دیگر جامعه‌ی ايران جامعه‌ای است كه بخش مهمي از ارزش‌هاي آن سر در ارزش‌هاي ديني دارد و دين برخوردار از جايگاه و اهميت خاص و در همه حال به‌ويژه در تحولات اجتماعي نقش اساسي دارد. دين از گذشته‌ا‌‌ي دور سهم اساسي در جامعه‌ی ايران داشته است و در دوره‌ی معاصر نيز مهم‌ترين تحولات اجتماعي، از جمله انقلاب اسلامي، ملهم و متأثر از دين و ارزش‌هاي متعالي آن بوده است. با اين وصف، به نظر مي‌رسد در شناخت و تحليل مسايل اجتماعي بايستي به برخي از ارزش‌هاي ديني نيز نظر افكند و از اين منظر نيز واقعيت اجتماعي را ارزيابي كرد.
مجموعه‌ی یاد شده شامل هفت نشست است که در چهار نشست اول به ارائه‌ی پژوهش‌ها اختصاص یافته است. نشست اول و دوم با عنوان دین و بزهکاری جوانان بر اساس پژوهش انجام‌شده در دفتر برنامه‌ریزی پژوهش‌های کاربردی در سال 1389 در دو بخش ارایه شده است. در نشست اول با عنوان «دین‌داری و پیوند دینی جوانان»  ابتدا اهمیت مقوله‌ی دین و دین‌داری در جوامع بیان و سپس چگونگی سنجش ابعاد مختلف دین‌داری اعم از اعتقادی، تجربی، پیامدی و مناسکی و نیز میزان پیوند دینی جوانان استان‌های کشور مورد واکاوی قرار گرفته است.
در نشست دوم با عنوان «بزهکاری جوانان، نسبت میان دین و بزهکاری» پس از تقسیم ابعاد مختلف بزهکاری به سرقت، تقلب، پرخاشگری، تخریب، کجروی اخلاقی، کجروی جنسی و کجروی فرهنگی، میزان بزهکاری کشور براساس این پژوهش ملی و میزان و جهت رابطه‌ی بین ابعاد مختلف دین‌داری و پیوند دینی با بزهکاری تشریح گرده است.
در نشست سوم با عنوان انسجام کارکردی نهادها و تأثیر آن بر روند جرایم در سه دهه‌ی اخیر، ابتدا دو رویداد خاص و کلان پایان جنگ و برنامه‌های اول و دوم توسعه، به عنوان دلایلی که اغلب در مورد افزایش جرم در جامعه مطرح‌شده تبیین گردیده و پس از اثبات عدم تأثیر عوامل فوق، افزایش جرایم ناشی عدم انسجام کارکردی نهادها در دوره‌ی گذار دانسته شده است. در ادامه شاخص مغایرت‌های قانونی برای سنجش عدم انسجام کارکردی نهادها معرفی و براساس آن ماهیت جرم طی سه دهه‌ی اخیر در سطح کلان تبیین شده است.
در چند دهه‌ی اخیر تکنولوژی بر موقعیت و عملکرد بسیاری از افراد و جوامع اثرات قابل ملاحظه‌ای گذاشته و به موازات پیشرفت‌های شگرفی که در این زمینه به وجود آمده است، سرنوشت افراد و جوامع هر روز بیش از گذشته به این فن‌آوری‌های مدرن گره می‌خورد. بدیهی است که در چنین موقعیتی، شناخت تأثیرات فن‌آوری‌های جدید بر جامعه اهمیت فزاینده‌ای یافته است.
بر همین اساس نشست چهارم با عنوان وضعیت پساانسانی؛ زیستن در جهان پساتکنولوژیک، در دو بخش ارائه شده است. در بخش اول ابتدا به تأثیر فن‌آوری بر جامعه، به عنوان یکی از دغدغه‌های فن‌آوران و نیز جامعه‌شناسان اشاره شده، سپس چهار حوزه‌‌ی فن‌آوری موسوم به فن‌آوری‌های هم‌گرا (convergent technologies) که عبارت‌اند از فن‌آوری اطلاعات (‌information technology)، فن‌آوری زیستی (bio technology)، فن‌آوری شناختی (Cognitive Science) و فن‌آوری نانو (nano technology) مورد بحث قرار گرفته است.
در بخش دوم با نگاهی تاریخی ـ فلسفی نسبت میان انسان و ماشین و نسبت انسان و تکنولوژی مقایسه و در ادامه دیدگاه پساانسانی تشریح و تأثیر آن بر دوگانه‌های مختلف در ساحت‌های اجتماع، اخلاق، سیاست و ... بررسی شده است.
بخش‌های پایانی این مجموعه گزارش تصویری از مراسم رونمایی پژوهش‌های پوشش و حجاب زنان ایران، دین و بزهکاری جوانان در ده استان کشور (نشست پنجم) و نیز گزارش تفصیلی مراسم رونمایی منشور اخلاق حرفه‌ای سازمان تبلیغات اسلامی (نشست ششم) و گزارش تفصیلی مراسم رونمایی یافته‌های پژوهش ملی دین‌داری ایرانیان (نشست هفتم) است.

کلید واژه‌ها:
گزارش، میزاندشه، مسایل اجتماعی، دین، پیوند دینی، بزهکاری، جوانان، تکنولوژی، مسایل اجتماعی ایران.

منبع :
تازه های نشر