العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
پنج شنبه 30 شهریور 1396  |   -1 محرم 1439

 

...
شماره : 1129 تعداد بازدید : 2366


وضعیت پسا انسانی؛ زیستن در جهان پسا تکنولوژیک

  چهارمین نشست از سلسله نشست‌هاي ميز انديشه با موضوع «وضعیت پسا انسانی؛ زیستن در جهان پسا تکنولوژیک»، توسط دفتر برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي كاربردي معاونت پژوهشي وآموزشي سازمان تبليغات اسلامي در مورخ 3/8/1391 در ساعت 10 صبح با حضور مديران،‌ كارشناسان و كاركنان در محل سالن همايش‌هاي معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي و با سخنراني آقایان دکتر رضا کلانتری‌نژاد و مهندس مهدی هاتف برگزار شد.
در ابتداي نشست و پس از تلاوت آياتي چند از كلام‌الله مجيد،‌ دکتر رضا کلانتری‌نژاد به عنوان سخنران اول پشت تريبون قرار گرفت و به ايراد سخن پرداخت.  او با اشاره به مقوله تاثیر فناوری بر جامعه، از آن به عنوان یکی از دغدغه‌های فناوران و نیز جامعه‌شناسان نام برد، چرا که هر دو، در پی مشاهده‌ی تاثیر فن و تکنیک در جامعه بودند. آن‌گاه با اشاره به آهنگ رشد فناوری در قرن بیستم، از ایجاد چهار حوزه‌ در فناوری سخن گفت که به فناوری‌های هم‌گرا موسوم شدند و عبارتند از فناوری اطلاعات، فناوری زیستی، فناوری شناختی و فناوری نانو. دکتر کلانتری‌نژاد در ادامه تاکید کرد که این فناوری‌ها در هم‌افزایی و یکپارچگی با هم قادرند به نیازهایی از آدمی پاسخ گویند که تاکنون فناوری‌های دیگر قادر به آن نبوده‌اند. این توانمندی به تدریج این گمان را ایجاد کرد که این فناوری‌ها، تمدن آدمی را به کلی تحت تاثیر قرار خواهد داد و این تاثیر چنان فراگیر و بنیادین خواهد بود که دسته‌ای از متفکران و پژوهشگران از آن به عنوان موج چهارم تمدن بشری نام می‌برند. گذشته از آن، وی این نکته را مورد تاکید قرار داد که پیکان این فناوری‌ها، توسعه‌ی قابلیت‌های آدمی است و این هدف، با بهره‌گرفتن از قابلیت‌های بنیادین این چهار فناوری و به خصوص قابلیت هم‌افزایی آنها ممکن خواهد بود و توسعه‌ی توانمندی‌های شناختی و فیزیکی آدمی، به همراه بهبود کیفی قابلیت‌های آدمی در خلق پاسخ برای نیازهای دیرپای خود، عصری جدید را پیشروی ما قرار خواهد داد.
دکتر کلانتری‌نژاد در ادامه به چند نمونه از فناوری‌های مزبور اشاره کرد که فناوری انگشتان پوشیدنی، عینک واقعیت افزوده‌ی گوگل، مغز طراحی شده، هدستی که ذهن را می‌خواند، فرشته‌ی نگهبان، عضو سایبورگ، تراشه‌ای برای کنترل مغز انسان، تولید اولین سلول زنده مصنوعی و... از آن جمله بودند. وی با نمایش فیلم‌هایی، به تشریح کارکرد و کاربرد هر یک از فناوری‌های فوق‌الذکر پرداخت و در پایان این‌گونه جمع‌بندی کرد که این چهار فناوری، توان هم‌گرایی بالایی دارند و با هم‌گرایی آنها، یک رنسانس جدید در پهنه‌ی علم و اجتماع ایجاد خواهد شد.
در ادامه‌ی نشست، مهندس مهدی هاتف پشت تریبون قرار گرفت و به ادامه و تکمیل بحث دکتر کلانتری‌نژاد پرداخت. وی با نگاهی تاریخی- فلسفی به نسبت میان انسان و ماشین از دیدگاه مارکس و هایدگر درباره‌ی نسبت انسان و تکنولوژی را مورد مقایسه قرار داد و مدعی شد که سیر نگاه به تکنولوژی از نسبت میان انسان و ماشین به نسبت میان انسان و همه چیز (حتی همنوعان) انجامید. آن‌گاه به تشریح دیدگاه پسا‌انسانی پرداخت که در آن بر تاثیر بالقوه‌ی انقلاب فناوری بر زیست بوم انسانی تاکید می‌شود. در این دیدگاه، انسان به عنوان ابزار و ابژه قرار می‌گیرد و به دخالت در سرشت انسانی پرداخته می‌شود. به دیگر سخن، این دیدگاه که از آن به عنوان سرنوشت محتوم تکنولوژی نام برده می‌شود، درصدد است انسان را از آن‌چه هست، دگرگون سازد.
وی از تاثیرات نامطلوب فرآورده‌های دارویی اثرگذار بر عملکرد مغز انسان، تاثیرات اصلاح ژنتیکی انسان، تولید جنین‌های مصنوعی با بهره‌گیری از مهندسی ژنتیک و... از جمله مواردی نام برد که در دیدگاه پسا‌انسانی مورد بحث قرار می‌گیرد. وی آن‌گاه به تشریح تاثیرات این دیدگاه بر دوگانه‌های مختلف در ساحت‌های اجتماع، اخلاق، سیاست و... چون دوگانه‌های اصالت/ نا‌اصالت، زندگی معنادار/ زندگی بی‌معنا، هویت زیستی / هویت اگزیستانسیال، آزادی/ جبریت، مرگ/ جاودانگی، حوزه‌ی عمومی/ حوزه‌ی خصوصی، آزادی سیاسی/ سلطه‌ی سیاسی، امنیت/ مخاطره، کل‌گرایی/ کلیت‌گرایی، چشم‌انداز عینی/ چشم‌انداز ذهنی و... پرداخت. او در ادامه و ضمن تشریح این مباحث، به مشکلاتی که بدنبال از بین رفتن دوگانه‌های فوق‌الذکر، در جوامع انسانی، از ناحیه‌ی دیدگاه پساانسانی پدیدار خواهد شد پرداخت و در نهایت بحث را این‌گونه جمع‌بندی کرد که گسترش تکنولوژی‌های‌ هم‌گرا - که دکتر کلانتری‌نژاد در بحث فناوری‌های هم‌گرا توضیح داد - منجر به رشد دیدگاه پسا‌انسانی و به تبع آن از بین رفتن دوگانه‌های فوق‌الذکر خواهد شد.
پس از پایان سخنرانی مهندس هاتف، جلسه با پاسخ‌های سخنرانان به پرسش‌های حضار ادامه یافت و در نهایت راس ساعت 12 به پایان رسید.

منبع : دفتربرنامه ریزی پژوهش های کاربردی
تازه های نشر