العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
جمعه 3 آذر 1396  |   4 ربیع الاول 1439

 

...
شماره : 1083 تعداد بازدید : 2861


دین و بزهکاری جوانان

1- دین‌داری و پیوند دینی جوانان
2- بزهکاری جوانان، نسبت میان دین و بزهکاری


اولين و دومين نشست ميز انديشه با عنوان «دین و بزهکاری جوانان» از مجموعه نشست‌های میز اندیشه به اهتمام دفتر برنامه‌ریزی پژوهش‌های کاربردی معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی روز چهارشنبه مورخ ۹ آذرماه سال 1390 با حضور مديران،‌ كارشناسان و كاركنان سازمان تبليغات اسلامي در محل سالن همايش‌هاي معاونت پژوهشي و آموزشي برگزار شد.
نشست ميز انديشه «دين و بزهكاري جوانان» با سخنرانی دکتر قربانعلی ابراهیمی عضو هیأت علمی دانشگاه مازندران و مجری پژوهش «دین‌داری و بزهکاری جوانان در ۱۰ مركز استان» در سازمان تبلیغات اسلامي در دو قسمت با عنوان «دین‌داری و پیوند دینی جوانان» و «بزهکاری جوانان، نسبت میان دین و بزهکاری» برگزار شد.
قربانعلی ابراهیمی، در بخش اول مطالب خود خاطرنشان كرد اين پژوهش به سفارش دفتر برنامه‌ریزی پژوهش‌های کاربردی در سال 1389 در شش فصل کلیات، بررسی پیشینه‌ی تجربی پژوهش، مبانی نظری پژوهش، روش‌شناسی، یافته‌های پژوهش که در دو بخش توصیف داده‌ها و تحلیل و تبیین داده‌ها آمده و در نهایت نیز فصل جمع‌بندی، بحث و نتیجه‌گیری می‌باشد. در انتها نيز فهرست 107 منبع فارسی و 62 منبع لاتین به همراه ضمايم آمده است.
وي اشاره كرد در فصل اول هدف پژوهش این‌گونه بیان شده است: «شناختی توصیفی از وضعیت دین‌داری و بزهکاری جوانان و هم‌چنین شناختی تبیینی از نحوه‌ي ارتباط میان دین‌داری و بزهکاری آنان». این هدف خود در برگیرنده‌ی چند هدف جزئی به شرح ذیل می‌باشد:
• بررسي ميزان بزهكاري در ميان جوانان استان‌هاي مختلف كشور و شناخت و سنجش شايع‌ترين انواع آن؛
• مطالعه‌ی ميزان دين‌داري جوانان استان‌هاي مختلف كشور و سنجش شايع‌ترين ابعاد آن؛
• شناسایی شدت و جهت ارتباط میان ابعاد مختلف دین‌داری «بعد اعتقادي، مناسكي، تجربي (عواطف ديني)، پيامدي» و انواع گوناگون بزهکاری (سرقت و تقلب، پرخاشگري و تخريب، كجروي اخلاقي، كجروي جنسي، كجروي فرهنگي)؛
• مطالعه‌ي ميزان پيوند ديني جوانان استان‌هاي مختلف كشور و سنجش شايع‌ترين ابعاد آن؛
• شناسایی شدت و جهت ارتباط میان ابعاد مختلف پيوند ديني «پيوستگي ديني، باور و اعتقاد ديني، تعهد ديني، درگيري و مشغوليت ديني و معاشرت ديني» و انواع گوناگون بزهکاری.
عضو هیأت عملی دانشگاه مازندران در ادامه افزود در فصل دوم در راستای پرداختن به تحقیقات پیرامون موضوع، در دو قسمت تحقيقات انجام شده در داخل و خارج از کشور به 14 عنوان پژوهش داخلی و 30 عنوان پژوهش خارجی اشاره شده است.
در فصل سوم با «عنوان مباني نظري پژوهش» به بررسي رابطه‌ي دين و بزهكاري از ميان نظريه‌هاي كنترل اجتماعي از معروف‌ترين نسخه‌ي آن يعني نظريه‌ي كنترل اجتماعي هيرشي استفاده شده كه اين نظريه دين‌داري را به عنوان يك منبع كنترل دروني در نظر گرفته و مي‌تواند مانع از بروز رفتارهاي بزهكارانه گردد.
وي در ادامه تبيين كرد فصل حاضر، بعد از بررسی‌هایی در رابطه با دین و بزهکاری و بزهکاری جوانان به مرور برخی ریشه‌های نظریه‌ي کنترل اجتماعی پرداخته، سپس به بررسی دین، کنترل اجتماعی و حفظ نظم اجتماعی، نظریه‌ي پیوند اجتماعی هیرشی، پیوند افتراقی ساترلند و نظریه‌ي دین برگر دست زده و نهایتاً به توضیح و تشریح چارچوب نظری تحقیق می‌پردازد.
دكتر ابراهيمي اشاره داشت بررسی رابطه‌ي دین با بزهکاری آشکار می‌سازد که علي‌رغم برخي نتايج ضد و نقيض، موافقتي عمومي درباره‌ي تأثير معكوس دین بر بزهكاري وجود دارد. با وجود اين‌كه هنوز برخي شواهد وجود دارد مبني بر اين‌كه حضور در اماكن مذهبي با بزهكاري رابطه‌اي ندارد يا در برخي موارد به نظر مي‌رسد كه دين باعث گسترش بزهكاري مي‌گردد، رابطه‌ي معكوسِ پايدار بين دين و بزهكاري مؤيد نظريه‌ي پيوند اجتماعي است.
وي در قسمت بزهکاری جوانان بعد از بررسی معنای بزهکاری، منظور تحقیق حاضر از بزهکاری را اين‌گونه تعريف كرد: بزهكاري به اعمالي اطلاق مي‌گردد كه كشف آن‌ها منجر به تنبيه فرد مرتكب به وسيله‌ي عاملان جامعه بزرگ‌تر مي‌گردد. سپس از میان ریشه‌های نظریه‌ي کنترل اجتماعی، نظریه‌ي کنترل اجتماعی دورکیم که بر پایه‌ي همبستگی است تشریح شده است.
ايشان در ادامه بيان داشت «دین، کنترل اجتماعی و حفظ نظم اجتماعی»، عنوانی است که تحت آن به بررسی نحوه‌ي تأثیرگذاری دین در کاهش آسیب‌های اجتماعی و بزهکاری پرداخته شده است و نهایتاً نظریه‌ي هیرشی، عناصر آن و رابطه‌ای که بین این عناصر وجود دارد، نظريه‌ي معاشرت افتراقي ساترلند و نظریه‌ي دین برگر به طور مفصل تشریح گردیده است.
دكتر ابراهيمي در توضيح بخش چهارم اظهار داشت که پژوهش حاضر از نوع روش پیمایشي و مقطعی و تکنیک گردآوری اطلاعات از طریق پرسش‌نامه است. هم‌چنين جامعه‌ي آماري پژوهش حاضر، جوانان پسر و دختر بین 15 تا 24 ساله مناطق شهریِ ايران می‌باشد. بر اساس اطلاعات به دست آمده از مرکز آمار ایران حجم جامعه‌ي آماری پژوهش حاضر 17738183 نفر می‌باشد که از این تعداد، 8954752 نفر پسر و 8783431 نفر دختر بوده‌اند. به دليل كمبود منابع و صرفه‌جويي در وقت، از ميان استان‌هاي كشور به صورت هدفمند نمونه‌گيري به عمل آمد و تعداد 10 استان از مجموع 30 استان با توجه به توزيع فرهنگي، قوميتي، جمعيتي کشور به عنوان نمونه پژوهش انتخاب گرديده است.
ايشان در ادامه بيان داشت حجم نمونه‌ی تحقيق حاضر با استفاده از فرمول کوکران 5028 نفر تعیین شده است. شیوه‌ي نمونه‌گیری نیز خوشه‌اي چندمرحله‌اي می‌باشد. هم‌چنين پس از کسب اطمینان از اعتبار و پایایی ابزار سنجش و تنظیم نهایی آن، پژوهشگران سهم هرکدام از طبقات موجود در جامعه‌ي آماری را محاسبه نموده و در مردادماه سال 1389 به بلوك‌هاي مورد نظر در شهرهاي مربوطه مراجعه كرده و پرسش‌نامه‌ها را تكميل نمودند.
سپس ایشان در تبيين این فصل ادامه‌ داد تعريف نظري و عملياتي مفاهيم ويژگي‌هاي فردي پاسخ گويان يا متغيرهاي زمينه‌اي مرتبط با اين تحقيق که عبارتند از سن، جنسيت، قوميت، دين، مذهب، سطح تحصيلات پاسخ‌گو و والدينش و متغيرهاي ديگري از اين نوع به صورت باز و يا چند گزينه‌اي از پاسخ‌گويان پرسيده شده است، دين‌داري (و ابعاد آن که شامل بعد اعتقادي، بعد مناسكي، بعد تجربي، بعد پيامدي است)، بزهكاري (که شامل پنج بعد سرقت و تقلب، پرخاشگري و تخريب، كجروي اخلاقي، كجروي جنسي، كجروي فرهنگي است)، پیوند دینی (که بر اساس نظريه‌ي هيرشي شامل چهار بعد پيوستگي يا وابستگي ديني، تعهد ديني، درگيري ديني و باور ديني به انضمام معاشرت ديني برآمده از آرای ساترلند است) ارائه شده است.
وي اشاره داشت که در تحقیق حاضر جهت سنجش اعتبار از دو شيوه‌ي اعتبار سنجي صوري و سازه (با استفاده از تكنيك تحليل عاملي) استفاده شده است. روایی تحقیق نیز با ضریب آلفای کرونباخ به‌دست آمده است.

در آخر ايشان به ذكر برخی یافته‌های مهم تحقیق اشاره داشت:
• میانگین دین‌داری (4)، پيوند ديني (5/3) و بزهکاری (65/1) پاسخگويان به ترتیب در حدود زیاد، متوسط تا زیاد و پائین است.
• رگرسیون خطی چندمتغیره میان ابعاد دین‌داری و بزهکاری نشان می‌دهد که هر چهار بعد پیامدی، اعتقادی، مناسکی و تجربی در مدل نهایی باقی ماندند. مدل مذکور می‌تواند 1/29 درصد از تغییرات متغیر وابسته‌ي بزهکاری را تبیین کند. لازم به ذکر است که تأثیر سه بعد پیامدی، اعتقادی، مناسکی بر بزهکاری، منفی است اما تأثیر بعد تجربی بر متغیر وابسته‌ی مذکور مثبت می‌باشد.
• رگرسیون خطی چند متغیره بین ابعاد پیوند دینی و بزهکاری حاکی از آن است که از بین ابعاد مختلف این متغیر چهار بعد تعهد دینی، معاشرت دینی، باور دینی و پیوستگی دینی در مدل نهایی باقی ماندند. مدل مذکور می‌تواند 33 درصد از تغییرات متغیر وابسته‌ي بزهکاری را تبیین نماید. لازم به ذکر است که تأثیر هر چهار بعد پیوند دینی بر بزهکاری، منفی است.
• در مجموع می‌توان بیان داشت التزام ديني در جوامعي كه دين يكي از مهم‌‌ترين منابع نظام قانوني و عرفي است، بر سرپيچي از قوانين و هنجارهاي قانوني و عرفي آن جامعه تأثير معكوس خواهد داشت. وجود گروه‌های مذهبی می‌تواند از طریق درونی کردن ارزش‌ها (که سبب خودکنترلی در فرد می‌شود) و اعمال فشار در جهت رعایت هنجارها (کنترل بیرونی) موجب شود تا میزان بزهکاری در جامعه به طور چشمگیری کاهش یابد.
سپس سخنران به پرسش‌هاي حاضران پاسخ داد و اين نشست در ساعت 12 پايان يافت.

منبع :
تازه های نشر