شنبه 3 فروردین 1398  |   15 رجب 1440

 

...
شماره : 1657 تعداد بازدید : 104


پنجره‌ای رو به زندگی حضرت معصومه(علیها السلام)

محمدصادق مقدسیان

1ـ مژده‌ی آمدن!
امام صادق(علیه ‌السلام) سال‌ها پیش از ولادت حضرت معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) به یارانش گفت:
«... ما [اهل‌بیت] را حرمي است و آن شهر قم است. بدانيد كه به‌زودي در آن زني از فرزندان من دفن خواهد شد به نام فاطمه...»

2ـ وقتی خورشیدی طلوع کرد!
حضرت فاطمه دختر حضرت كاظم(علیهما السلام) در روز جمعه، اول ذ‌ي‌القعده‌ی سال 173ه.ق حدود 25 سال بعد از ولادت برادر گرامی‌اش حضرت رضا(علیه ‌السلام)، در شهر مدینه متولد شد.

3ـ خانواده
ایشان یکی از 18 دختر حضرت موسی‌بن جعفر(علیه ‌السلام) بوده‌اند و مادر مكرمه‌اشان حضرت نجمه خاتون(سلام ‌الله‌ علیها) است.
هر يک از فرزندان امام کاظم(علیه ‌السلام) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکی می‌گوید: بدون ترديد بعد از حضرت رضا(علیه ‌السلام)در ميان فرزندان امام کاظم(علیه ‌السلام)، حضرت معصومه(سلام ‌الله ‌علیها) از نظر علمي و اخلاقي، والا مقام‌ترين آنان است.

4ـ تنها برادر، بهترین آموزگار!
امام رضا(علیه ‌السلام) تنها برادر تنی حضرت معصومه(علیها‌ السلام) است؛ به اين معنا كه تنها ايشان فرزندان نجمه خاتون هستند. دوران کودکی حضرت معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) مصادف شد با مصیبت شهادت پدر گرامى‌شان در زندان‌ هارون. لذا از آن پس ایشان تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارشان، امام هشتم قرار گرفتند.

5ـ وقتی فاطمه، معصومه شد!
لقب «معصومه» را امام رضا(علیه ‌السلام) به خواهر خود عطا فرمود. آن حضرت در روایتى مي‌فرمايد:
«مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ كَمَنْ زَارَنى»؛ هر كس معصومه را در قم زیارت كند، مانند كسى است كه مرا زیارت كرده.

6ـ سفر
یك سال بعد از هجرت حضرت‌رضا(علیه ‌السلام) به خواست مامون، حضرت معصومه(سلام ‌الله ‌علیها)در سال 201 ه.ق به شوق دیدار برادر و امام خود، با کاروانی متشکل از پنج تن از برادران و تعدادی از برادرزادگان و گروهی دیگر، راهی خراسان شدند. این کاروان در هر شهر و محلى مورد استقبال مردم قرار گرفت. در چنین فرصت‌هایی آن حضرت نیز هم‌چون عمه‌ی بزرگوارشان حضرت زینب(سلام ‌الله‌ علیها)پیام مظلومیت و غربت برادر را به مردم مؤمن و مسلمان می‌رساند و مخالفت‌ خود و اهل‌بیت(علیهم ‌السلام) را با حكومت حیله‌گر بنى‌عباس اعلام می‌کرد.

7ـ بیماری
ترس عباسیان از روشن‌گری خاندان اهل‌بیت باعث شد تا عده‌ای با پشتیبانی ماموران حکومتی در مقابل کاروان حضرت معصومه(علیها‌ السلام) قرار بگیرند. ایشان به شهر ساوه رسیده بودند که جنگی در گرفت. در اين جنگ تقریباً همه مردان كاروان به شهادت رسیدند؛ بنابر نقلى حضرت معصومه(سلام‌ الله ‌علیها) را در اين جنگ مسموم كردند.
آن حضرت در بين راه در همان شهر ساوه بیمار شد كه علت آن را اندوه و غم زیاد از ماتم وارده یا مسمومیت ايشان بيان كرده‌اند.

8ـ ورود به قم
حضرت فاطمه معصومه(سلام‌ الله‌ علیها) پس از بیماری دیگر توان ادامه سفر به سمت خراسان را نداشت. پس قصد عزیمت به شهر قم را نمود. از اطرافیان پرسید:«از این شهر(ساوه) تا قم چند فرسنگ است؟» جواب دادند «ده فرسنگ» فرمود:«مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیده‌ام كه شهر قم مركز شیعیان ما است».
بزرگان شهر قم وقتى از این خبر مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند. به هنگام ورود ايشان به شهر، «موسى‌بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعرى» زمام ناقه‌ی آن حضرت را به دست گرفته بود و عده فراوانى از مردم پیاده و سواره گرداگرد كجاوه حضرت جمع شده بودند.
حدوداً در روز 23 ربیع‌الاول سال 201 ه.ق حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلى كه امروز «میدان میر» نامیده مى‌شود شتر آن حضرت در مقابل در منزل «موسى بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانى حضرت نصیب او شد. يکي از نويسندگان دلیل این انتخاب حضرت را این‌طور شرح می‌دهد:«بي‌ترديد مي‌توان گفت که آن بانوي بزرگ، با آینده‌نگری خود و شناختش از جای‌گاه قم و محوریتی که بعدها ـ بواسطه‌ی بارگاه ایشان ـ برای این سرزمین ایجاد می‌شود به قم روی آورد».

9ـ محراب عبادت
حضرت فاطمه معصومه(سلام ‌الله ‌علیها) در شهر قم 17 روز اقامت کرد. در این مدت، ایشان بسیار آزرده خاطر بود. آرزوی دیدار پدر و برادر در دلش بود و از هجر پدر و فراق برادر می‏گریست و غمگین بود. در منزل موسی‌بن‌خزرج، همانند جده‌اش زهرا‌ی اطهر(سلام ‌الله‌ علیها) بيت‌الاحزاني تهیه نمود و در آن به نماز و راز و نیاز با خدای خویش پرداخت. محل عبادت آن حضرت هم‌اکنون در مدرسه سِتّیه به نام «بیت النور» زیارت‌گاه ارادتمندان آن حضرت است.

10ـ غروب و سوارهای ناشناس
ایشان پس از 17 روز اقامت در شهر قم و در روز دهم ماه ربیع‌الثانی ـ بنا بر قولى دوازدهم ـ سال 201 ه.ق‌ در شهر قم دیده از جهان فرو بست. بنا بر نقلي قوی‌، به هنگام فوت، سن مبارك ایشان 27 سال و 52 روز بوده‌ است.
مردم قم با تجلیل فراوان پیكر پاكش را به سوى محل فعلى كه در آن روز بیرون شهر و به «باغ بابلان» معروف بود تشییع نمودند. وقتی قبر مهیا شد در این كه چه كسى بدن مطهر آن حضرت را داخل قبر قرار دهد دچار مشكل شدند. در این لحظه ناگاه دو فرد ناشناس سواره درحالی‌که نقاب به صورت داشتند از سمت قبله پیدا شدند. پس از خواندن نماز، یكى از آن دو وارد قبر شد و دیگرى جسد پاك و مطهر آن حضرت را به دست او داد تا در دل خاك قرار دهد. آن دو نفر پس از پایان مراسم بدون آن كه با كسى سخن بگویند بر اسب‌هاى خود سوار و از محل دور شدند. بنا بر گفته برخي از علما آن دو بزرگوار، دو حجت پروردگار: حضرت رضا(علیه‌ السلام) و امام جواد(علیه ‌السلام) بوده‌اند؛ چرا كه معمولاً مراسم دفن بزرگان دین با حضور اولیاي الهی انجام مي‌شود.

11ـ بارگاه:
پس از دفن آن حضرت، موسى‌بن خزرج سایبانى از بوریا بر فراز قبر شریف ایشان قرار داد. بعد از گذشتن نيم قرن، زینب دختر امام جواد(علیه ‌السلام) در سال 256 ه.ق با ساختن قبّه‌ای آجری، اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه‌ی بزرگوارش بنا كرد.
در سال 529 ه.ق «شاه بیگدر» اقدام به بازسازی این گنبد با کاشی‌های نفیس نمود. بقعه‌ی کنونی نیز در سال 925 ه.ق توسط شاه اسماعیل بنا گردید.

منابع:
1. سید موسی شافعی برزنجی مدنی، نزهة الأبرار فی نسب أولاد الأئمة الأطهار.
2. شيخ آقا بزرگ تهراني، الذریعه، ج24، ص107.
3. سایت فرهنگی ـ اجتماعی تبیان.
4. محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج60،ص219.
5. حسن‌بن محمدبن حسن قمي، تاریخ قم.

منبع : نشریه شبستان اندیشه
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي