العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
سه شنبه 1 خرداد 1397  |   6 رمضان 1439

 

...
شماره : 1593 تعداد بازدید : 132


سلسله نشست‌های بررسی و نقد سنجش دین‌داری در ایران

کتاب سلسله نشست‌های بررسی و نقد سنجش دین‌داری در ایران در دو مجلد توسط انتشارات کنش در سال 1396 در 643 صفحه منتشر شده است. این طرح با هدف بازنگری انتقادی مطالعات اجتماعی و ایجاد تعامل انباشتی در این سنت مطالعاتی در علوم اجتماعی و روان‌شناسی ایران به سفارش دفتر برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي كاربردي معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان و  با همکاری مؤسسه‌ی مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در سال 91-1390 انجام شد.

در سخن آغازین این کتاب آمده است: یکی از مهم‌ترین موضوعات مطالعات اجتماعی دین در ایران، سنجش دین‌داری است که به عنوان یکی از شاخصه‌های مهم بررسی و تحلیل فرهنگ و جامعه ایرانی به کار گرفته می‌شود. این مطالعات چه به صورت کاملاً مختص به سنجش دین‌داری و چه به صورت بخشی از یک پژوهش کلان، از سال 1350 به این‌سو به طرق مختلف در ایران انجام گرفته‌ که منجر به شکل‌گیری سنت چهل ساله‌ای در این زمینه‌ی مطالعاتی در ایران شده است. موج اصلی این مطالعات از میانه‌ی دهه‌ی هفتاد در ایران شکل گرفته و ادبیات پژوهشی مفصلی را در تحقیقات دانشگاهی و پروژه‌های سازمان‌های متولی فرهنگ و دین در ایران شکل داده است. آن‌چه که در شرایط فعلی ضروری محسوب می‌شود، بازنگری انتقادی این مطالعات با هدف نقد و بررسی آن‌ها و ایجاد تعامل انباشتی در این سنت مطالعاتی در حوزه‌ی علوم اجتماعی و روان‌شناسی ایران است.
بر این اساس، در این جلسات فقط بر تحقيقات انجام‌شده درباره‌ی سنجش ميزان دین‌داری تمرکز شده و حتی ارزيابي و مقايسه‌ی نتايج تحقیقات سنجش دین‌داری نیز مورد توجه نبوده است. نقد و بررسي‌هاي صورت‌گرفته در این نشست‌ها عمدتاً شامل بحث‌هايي درباره‌ی مقدمات مفهومي دین‌داری، مباني نظري ساخت مدل، مدل‌هاي دین‌داری و روش و ابزار اندازه‌گيري که عمدتاً پرسش‌نامه است و گواه‌های به‌‌کار رفته در آن‌ها و بحث‌هاي اعتبار و پايايي می‌باشد. در مجموع در این نشست‌ها در طی سیزده جلسه، 28 نفر از اساتید صاحب‌نام در جامعه‌شناسی و روان‌شناسی که در زمینه‌ی سنجش دین‌داری در ایران صاحب‌نظر بوده و یا تحقیقات مهمی در این زمینه داشته‌اند، به بحث و گفت‌وگو پرداختند.
شاید به نوبه‌ی خود، این کار از اولین پروژه‌هایی باشد که این تعداد استاد را در گستره‌ای وسیع از فضاهای دانشگاهی در تعامل نقادانه با یک‌دیگر قرار داد. گزارش‌های اولیه‌ی تمام نشست‌ها در وبلاگی مختص به آن (sanjeshdindari.blogfa.com) منتشر شد. توجه مستمر و گستره‌ی مخاطبان این حوزه‌ی مطالعاتی در نشست‌های مختلف نیز بیانگر اهمیت این مباحث و کیفیت نشست‌های برگزار شده، بود. آن‌چه که علاوه بر طرح مباحث دقیق علمی پیرامون سنجش‌ دین‌داری در ایران مورد نظر بود، ایجاد فضایی برای انباشت تجارب این نوع تحقیقات و فراهم کردن بستری برای تعامل محققان این حوزه‌ی پژوهشی بوده است. گفت‌وگوهای مجازی صورت‌گرفته پیرامون این نشست‌ها از خلال وبلاگ مربوط به انتشار گزارش‌های این جلسات نیز بخشی از این فرآیند تعامل میان محققان این حوزه بوده است.
گزارش نهایی این نشست‌ها در سال 1393 در سه مجلد به صورت گالینگور تدوین و تکثیر شد اما اکنون بنا به تناسب انتشار کتاب در دو مجلد منتشر شده است. در مجلد اول نشست‌های اول تا هفتم و در مجلد دوم نشست‌های هشتم تا سیزدهم ارائه شده‌ است. شایان ذکر است یک مجلد نهایی به شیوه‌ای نظری و تحلیلی توسط دکتر شجاعی‌زند ـ مدیر علمی این نشست‌ها ـ در راستای جمع‌بندی نهایی مباحث نظری و تجربی در حیطه‌ی این مباحث و سنت مطالعات سنجش دین‌داری در ایران ارائه خواهد شد که می‌توان آن را مجلد سوم این پروژه دانست.

کلیدواژه‌ها:
سلسله‌نشست، نقد و بررسی، سنجش و دین‌داری ایرانیان.

منبع :
تازه های نشر