العربي | فارسي| English

صفحه نخست | اخبار | مقالات | گفتگو | آثارمعاونت | تماس باما | پست الكترونيكي

 
شنبه 1 مهر 1396  |   1 محرم 1439

 

...
شماره : 1480 تعداد بازدید : 457


رفتارهای فرهنگی ایرانیان؛ موج دوم، 1382

پژوهش ملی «رفتارهای فرهنگی ایرانیان» از مجموعه پیمایش‌های انجام‌شده در مرکز طرح‌های ملی سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که موج دوم آن نیز توسط دکتر احمد رجب‌زاده انجام شد و تا سال 1394 امکان انتشار نیافت. با مساعدت و اهتمام ریاست محترم سازمان این پژوهش به عنوان دومین اثر از مجموعه کارهای آن مرکز است که توسط سازمان تبلیغات اسلامی در سال 1394 امکان نشر می‌یابد و در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفته است.
گزارش موج دوم پژوهش «رفتارهاي فرهنگي ايرانيان» با تغييراتي در پرسش‌نامه و طرح نمونه‌گيري، به فاصله‌ی 4 سال از اجراي موج اول (1378)، در پاييز سال 1382، اجرا شده است.

مقولات و اقلام مورد بررسی بعد از تغيير، به شرح ذيل مورد پرسش واقع شده است:
•فعاليت مذهبي، با پرسش از انجام اعمال مذهبي در مقولات زمان انجام فعاليت مذهبي، برگزاري مراسم و مجالس مذهبي در منزل، نوع مراسم و زمان برگزاري آن، استفاده از نوارهاي صوتي مذهبي قرآن و نوحه، روضه و عزاداري هم‌چنین مسافرت به قصد زيارت.
•فعاليت اجتماعي با پرسش از مشاركت يا عضويت در انجمن‌ها يا كانون‌هاي علمي ‌‌و فرهنگي،  انجمن اولياء و مربيان،  بسيج و انجمن‌هاي خيريه، هم‌چنین زمان مشاركت، رفت ‌و‌ آمد با اقوام و خويشان، همسايگان، دوستان و آشنايان و همكاران از سوي اعضاي خانواده و تعداد آن، برگزاري جشن تولد در خانواده، تعداد موارد برگزاري، دعوت اعضاي خانواده به جشن تولد و تعداد موارد دعوت، رفتن به قهوه‌خانه و كافي‌شاپ و زمان آن و مسافرت به قصد ديدن اقوام و خويشان.
•فعاليت ورزشي در محور اول با پرسش از ورزش اعضا در خارج و داخل منزل، نوع ورزش، محل ورزش، متوسط زمان ورزش، و در محور دوم با پرسش از عضويت افراد در باشگاه، كلوپ يا تيم ورزشي، تماشاي ورزش در اماكن ورزشي و متوسط تماشاي ورزش در اين اماكن.
•فعاليت تفريحي با پرسش از رفتن به پارك و مراكز تفريحي، گردش يا قدم زدن در بازار و خيابان و مسافرت به قصد تفريح و گردش.
•بازي با پرسش از وسايل بازي مورد استفاده اعضا، متوسط زمان بازي در هفته، مراجعه به مراكز بازي بيرون از منزل و رفتن به شهربازي.
•فعاليت هنري و دستي با سؤال از نوع فعاليت هنري و دستي و زمان صرف شده براي انجام اين فعاليت‌ها.
•مطالعه‌ی كتاب با پرسش از مطالعه‌ی انواع كتاب، متوسط زمان مطالعه در هفته، رفتن به كتابخانه، امانت كتاب، محل امانت، ميزان امانت كتاب، تعداد تقريبي كتب غيردرسي موجود در منزل و خريد كتاب در يك سال گذشته.
•مطالعه‌ی نشريه (روزنامه و مجله) با پرسش از نوع مجله و روزنامه، ميزان مطالعه، متوسط زمان مطالعه، سابقه‌ی مطالعه‌‌ی نشريه و هزينه‌ی پرداختي بابت خريد روزنامه و مجله.
•استفاده از راديو و تلويزيون با سؤال از داشتن راديو و تلويزيون، مدت زمان روشن بودن آن در شبانه‌روز، متوسط زمان استفاده، استفاده از ايستگاه‌هاي راديويي و تلويزيوني خارجي (ماهواره)، شبكه (كانال) مورد استفاده و مدت زمان استفاده از راديو خارجي.
•استفاده از ويدئو يا ويدئو سي‌دي با پرسش از داشتن ويدئو، نوع برنامه ويدئويي، متوسط زمان استفاده و نحوه‌ی تهيه‌ی نوار ويدئويي.
•استفاده از ضبط صوت با سؤال از داشتن ضبط صوت، نوع نوار، زبان نوارهاي مورد استفاده، متوسط زمان استفاده و تعداد تقريبي انواع نوار موجود در منزل.
•استفاده از كامپيوتر با پرسش از داشتن كامپيوتر، استفاده از كامپيوتر، نوع استفاده، زمان استفاده، دسترسي به كامپيوتر در خارج از خانه، استفاده از اينترنت و محل استفاده از اينترنت.
•رفتن به سينما و تئاتر با پرسش از رفتن به سينما، تعداد فيلم، تماشاي فيلم در مراكزي غير از سينما، رفتن به تئاتر، متوسط تماشاي تئاتر در سال و محل تماشاي تئاتر.
•تسهيلات (امكانات) فرهنگي با سؤال از فاصله خانواده تا کتاب‌فروشی، دكه‌ی مطبوعاتي، ويدئوكلوپ و فروشگاه عرضه محصولات فرهنگي، پارك و فضاي سبز، سالن و زمين ورزشي و هم‌چنین مسجد و حسينيه و زيارتگاه.
•زمان فراغت با پرسش از زمان فراغت در روزهاي معمول هفته و روزهاي تعطيل هفته.
•متغيرهاي زمينه‌اي با پرسش از سن، جنس، دين، زبان، محل تولد، تحصيلات، مدت اقامت، وضع تأهل، وضع فعاليت، شغل اعضاي خانواده و نوع ملك، نوع مالكيت، متراژ زمين و بنا، قيمت زمين و بنا در محل (در سؤال از بنگاه معاملاتي و افراد آشنا)، ارزيابي منطقه‌ی سكونت در عرف محل به لحاظ طبقه‌بندي آن به منطقه‌ی بالا و پايين و هم‌چنین متوسط مخارج ماهانه خانواده.
واحد نمونه خانواده بوده است. براي انتخاب 2500 خانواده، كه حجم نمونه را تشكيل مي‌دهد، از نمونه‌گيري دومرحله‌اي استفاده شده است. در مرحله‌ی اول، تعداد 625 خوشه به عنوان واحد نمونه‌گيري مرحله‌ی اول (Primary Sampling Unit) از جمعيت خانوارهاي معمولي 28 شهر مركز استان به صورت نمونه انتخاب و در مرحله‌ی دوم در هريك از psuهاي نمونه، تعدادي خانوار انتخاب شده است.
خوشه‌هاي نمونه متناسب با تعداد خانوار هركدام از شهرهاي مركز استان بين اين شهرها توزيع شده و سپس خوشه‌هاي نمونه‌ی هر شهر انتخاب گرديده است. خوشه‌هاي نمونه‌ی هر شهر مركز استان (در مجموع 28 شهر) به روش سيستماتيك خطي و با احتمال متناسب با تعداد خانوار معمولي ساكن در هر بلوك انتخاب شده است. سپس در هر خوشه، 4 خانوار به طريق سيستماتيك‌ خطي انتخاب گرديده است.
از مجموع 2500 پرسش‌نامه، 46 مورد مخدوش تشخيص داده و اطلاعات مربوط به 2454 خانواده با جمعيت 9818 نفر افراد 6 ساله و بالاتر تحليل شده است.
پرسش‌نامه‌ی پژوهش به نحوي سازمان‌دهي شده كه هم اطلاعات مربوط به خانواده و هم اعضاي شش ‌سال و بيشتر، توسط مصاحبه‌گر در آن درج گرديده است. علاوه بر اين، در مورد هر بلوك پرسشنامه‌اي تدوين شده كه در آن اطلاعات مربوط به تسهيلات فرهنگي، قيمت زمين و بنا در محل و جايگاه محل در شهر به لحاظ بالا و پايين بودن منطقه‌ی مسكوني با مراجعه به بنگاه معاملاتي و افراد آشنا در محل درج شده است.

کلیدواژه‌ها:
رفتارها، رفتارهای فرهنگی،‌ ایرانیان، فعالیت فرهنگی، مصرف کالاهای فرهنگی، مراکز استان.

منبع :
تازه های نشر