شنبه 8 آذر 1399  |   11 ربیع الثانی 1442

 

...
شماره : 1252 تعداد بازدید : 2707


شناسایی و اولویت‌بندی آسیب‌های فرهنگ دینی استان ایلام، 1390

پژوهش «شناسایی و اولویت‌بندی آسیب‌های فرهنگ دینی استان ایلام» به سفارش دفتر برنامه‌ريزي پژوهش‌هاي كاربردي معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی توسط معاونت پژوهشي دانشگاه ايلام با مدیریت دکتر طاهر علی‌محمدی، همکاری آقای بهروز سپید‌نامه و نظارت اداره کل تبلیغات اسلامی استان ایلام آقای مجتبی رشیدی از سال 1389 آغاز و در سال 1392 به پایان رسیده است. گزارش نهایی طرح در شش فصل كليات، پیشینه‌ی تحقیق، روش‌شناسی، یافته‌های کیفی، یافته‌های کمی و استنتاج ارائه گرديده و در نهایت فهرست منابع و ضمائم آمده است. در تدوین این پژوهش از 194 منبع فارسی و 16 منبع لاتین استفاده شده است.
در فصل اول با عنوان کلیات پژوهش پس از بیان مسأله، اهمیت و ضرورت موضوع؛ اهداف کلی طرح به صورت زیر مطرح گردیده است:
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی استان ایلام؛
• اولویت‌بندی مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی استان ایلام؛
• مطالعه‌ی تفاوت رتبه‌بندی آسیب‌های مختلف دینداری از نظر پاسخگویان.

اهداف فرعی نیز شامل موارد ذیل می‌گردد:
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی که ناشی از عملکرد نامناسب نهاد خانواده است؛
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی که ناشی از عملکرد نامناسب نهاد تعلیم و تربیت است؛
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی که ناشی از عملکرد نامناسب نهاد رسانه‌ها است؛
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی که ناشی از عملکرد نامناسب کارگزاران نهاد دینی است؛
• شناخت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی که ناشی از عملکرد نامناسب تعاملات افراد جامعه است؛
• شناخت اولویت‌بندی مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی در حوزه‌های پنجگانه  [فوق] از نظر پاسخگویان.
• مطالعه‌ی تفاوت اولویت‌بندی پاسخگویان از آسیب‌های فرهنگ دینی نهادهای پنجگانه.
سؤالات پژوهش نیز با هم‌خوانی با اهداف به صورت پرسشی مطرح شده است.
در ادامه‌ی این فصل مفاهیم اساسی پژوهش شامل فرهنگ، دین، فرهنگ دینی، آسیب، آسیب‌شناسی دین، نهاد خانواده، رسانه‌های گروهی، نهاد تعلیم و تربیت و نهاد دین تعریف شده است.
فصل دوم با عنوان پیشینه‌ی تحقیق به پیشینه‌ی نظری و چارچوب نظری اشاره نموده است. در این فصل نخست به تعریف دین از منظر اندیشمندان غربی و مسلمان پرداخته، آن‌گاه تعریفی از فرهنگ دینی و شاخص‌های دینداری از نظر اندیشمندان غربی و مسلمان و مدل ایرانی شده‌ی آن ارائه شده است. در ادامه‌ی بحث، دیدگاه‌های اجتماعی شدن و مراحل جامعه‌پذیری به عنوان نظریه‌های اساسی تحقیق که اهداف و سؤالات بر مبنای آن طراحی شده، ارائه گردیده است.
در ادامه این فصل پیشینه‌ی تجربی پژوهش با اشاره به 103 عنوان پژوهش در موضوع مورد نظر و موضوعاتی پیرامون آن جمع‌آوری و تحلیل شده است.
در فصل سوم با عنوان روش‌شناسی پژوهش با توجه به ماهیت تحقیق، نوع پژوهش ترکیبی بیان شده است. برای شناسایی ابعاد آسیب‌های فرهنگ دینی، نخست از روش کیفی و با بهره‌گیری از تکنیک‌هایی نظیر دلفی و گروه کانونی استفاده شده و بعد از اعتبار‌سنجی یافته‌ها مرحله‌ی تأییدی را با بهره‌گیری از روش کمی (پیمایشی) استمرار بخشیده‌اند.
از آنجا که در تکنیک دلفی اشباع نظری تعیین کننده است و هدف کشف معانی و تعین اولویت از نظر افراد متخصص است افرادی انتخاب شدند که دارای یکی از شرایط ذیل باشند: مدیر یا کارشناس مسؤول در حوزه‌های مرتبط با فرهنگ یا دین، عضو هیات علمی/مدرس در دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزش عالی و حوزه‌ی علمیه، دارا بودن مدرک کارشناسی ارشد در یکی از حوزه‌های مرتبط با آسیب‌ها. بر این اساس محقق انتخاب 50 نفر را امری معقول فرض نموده است.
برای تکمیل و اصلاح اطلاعات به دست آمده از تکنیک دلفی، از روش گروه کانونی استفاده شده است. بر اساس این روش جلسات متعددی مرکب از کارگزاران نهادهای دین، تعلیم و تربیت، رسانه، خانواده، اصناف و نخبگان جامعه برگزار گردید. افراد دعوت شده در جلسات گروه کانونی غیر از کسانی بودند که در روش دلفی از نظرات آنان بهره‌گیری شده است.
در بخش کیفی پاسخگویان 186 آسیب حوزه‌ْی فرهنگ دینی را به شرح زیر  احصاء نمودند:
در حوزه نهاد خانواده 28 گویه، در حوزه‌ی رسانه‌های ارتباط جمعی 27 گویه،‌در حوزه‌ی نهاد تعلیم و تربیت 40 گویه، در حوزه‌ی نهادهای دینی 56 گویه و در حوزه‌ی نهاد جامعه 35 گویه طراحی گردیده است.
برای اعتبارسنجی گویه‌های مذکور، هر کدام از آسیب‌های احصاء شده در قالب یک گویه‌ی پژوهشی طراحی و در بخش‌های پنجگانه‌ی فوق‌الذکر حوزه‌بندی شدند و از طریق طیف لیکرت نظر 40 داور متخصص در خصوص آنان جویا گردید. داوران در خصوص میزان اهمیت هر گویه یا حذف آن اظهار نظر نمودند.
تکنیک جمع‌آوری اطلاعات در بخش کمّی تحقیق پرسشنامه‌ی محقق ساخته است. این پرسشنامه برایند اطلاعاتی است که از روش دلفی و گروه کانونی به دست آمده است. پس از داوری داوران تعداد گویه‌ها به 80 گویه جهت سنجش مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی تقلیل یافت. هر کدام از این گویه‌ها به یکی از پنج نهاد فوق‌الذکر مربوط می‌شدند. نهاد خانواده متشکل از 16 گویه، نهاد تعلیم و تربیت 22 گویه، رسانه 11 گویه، نهاد دین 18 گویه و نهاد جامعه 13 گویه است.
اعتبار تحقيق حاضر مبتني بر اعتبار صوری و محتوایی بوده و هم‌زمان فرایند سنجش پایایی حوزه‌های پنجگانه نیز از طریق آزمون «آلفای کرونباخ» به عمل آمده است. همچنین از آنجا که برایند مدل تحقیق برگرفته از چارچوب نظری است، برای اطمینان از برازش مدل و ابعاد آن، از روش تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است.
جامعه‌ی آماری کل شهرستان‌های استان ایلام بر اساس آمارهای سال 1390، 557599 بوده است. تعداد نمونه با کمک فرمول کوکران 400 نفر تعیین گردید.
فصل چهارم شامل یافته‌های پژوهش کیفی است. قسمت اول این فصل با عنوان مهمترین آسیب‌های فرهنگی دینی، تمامی آسیب‌های فرهنگی دینی بدون در نظر گرفتن اولویت و رتبه‌بندی گویه‌ها عنوان شده‌اند. به عبارت دیگر، بخش حاضر برآیند نظر اولیه‌ی پاسخگویان (پاسخ‌دهندگان به راندهای مختلف روش دلفی و شرکت کنندگان در جلسات گروه کانونی) است. در مرحله‌ی بعد نتایج قضاوت داوران متخصص نسبت به اعتبار سنجی و نیز اولویت‌بندی آن‌ها اظهار شده است. 
فصل پنجم با عنوان یافته‌های کمی به سیمای پاسخگویان، توصیف ابعاد پنج‌گانه و اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن‌ها و تبیین داده‌ها پرداخته است.
فصل ششم با عنوان استنتاج به نتیجه‌گیری از یافته‌ها در سه قسمت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی مستخرج از متون، مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی مستخرج از روش دلفی و گروه کانونی و در نهایت مهمترین آسیب‌های فرهنگ دینی مستخرج از روش کمی پرداخته است.

کلیدواژه‌ها:
آسیب، فرهنگ دینی، استان ایلام، شناسایی، اولویت‌بندی، آسیب‌های فرهنگ دینی، آسیب‌های فرهنگی دینی در نهادهای خانواده، رسانه، تعلیم و تربیت، دین و جامعه.

منبع :
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي