شنبه 8 آذر 1399  |   11 ربیع الثانی 1442

 

...
شماره : 1101 تعداد بازدید : 4931


تبليغ ديني براي مخاطبان كودك و نوجوان؛ تحليل رويكردها و راه‌كارها

نوشته‌ي آقای محسن هجری

این طرح پژوهشی توسط آقای محسن هجری در سال 1387 انجام شده است. متن تحقیق 430 صفحه را به خود اختصاص داده و شامل مقدمه، فهرست مطالب، فهرست منابع و بدنه‌ی تحقیق می‌باشد که در شش فصل تنظیم شده است.
نوع تحقیق بنیادی بوده و روش آن تحلیل کیفی می‌باشد.
پرسش بنيادين پژوهش اين است كه با توجه به تحول دوراني و گذار از سنت به مدرنيته ويژگي‌هاي تبليغ ديني براي مخاطبان كودك و نوجوان چيست و در اين فرآيند آيا فراسوي دو قطب تمركزگرايي (مبتني بر اعمال قدرت دولت) و وادادگي (واگذاشتن جامعه به حال خود) مي‌توان به راه‌‌حل ديگري انديشيد كه علاوه بر بهره‌گيري از نقاط قوت راهبردهاي فوق، از آسيب‌هاي احتمالي آنان بركنار باشد؟
پژوهش حاضر به اين پرسش اساسي پرداخته شده كه تبليع ديني در جامعه‌ی مدرن يا شبه‌مدرن چه تفاوت‌هايي با جامعه‌ی سنتي دارد و در شرايطي كه نظام‌هاي خانوادگي، قبيله‌اي و قومي هم‌چون گذشته بر افراد سيطره ندارد، با موجوديت فردي و اجتماعي كودك و نوجوان چگونه بايد مواجه شد؟ آيا دولت بايد جايگزين روابط سنتي شود يا اين‌كه به بهانه‌ی رعايت حقوق فردي و ضرورت رشد طبيعي، وادادگي و انفعال پيشه كند؟ از اين منظر تبليغ ديني براي كودكان و نوجوانان در چارچوب كدام‌يك از اين گرايش‌ها تعريف مي‌شود؟ و آيا خط‌مشي تبليغي مي‌تواند راه سومي باشد كه فراسوي اجبارها و انفعال‌ها ما را به يك برخورد متفاوت دعوت مي‌كند؟
در ادامه به اين پرسش پرداخته شده كه از منظري آسيب‌شناسانه نقاط قوت و ضعف رویکردها و راه‌كارهاي تبليغي چگونه قابل سنجش و ارزيابي است؟
فصل اول با عنوان «ضرورت ريشه‌يابي مفهوم تبليغ ديني» به مباحثی چون ريشه‌يابي مفهوم تبليغ و ابلاغ، مفهوم تبليغ و ابلاغ در قرآن كريم، ريشه‌يابي مفهوم تبليغ در سيره‌ی پيامبر(ص)، تداوم تبليغ با بهره‌گيري از سلوك اجتماعي تبليغ‌گر، به بار نشستن تبليغ با بهره‌گيري از ويژگي‌هاي خاص نظام اجتماعي، ايران پس از اسلام و تجربه‌هاي تاريخي، نقش عامل زباني در گسترش تدريجي دين اسلام در ايران، ملايمت و نرمي در تبليغ به منظور ارتباط عاطفي با مخاطب، ايستادگي در برابر واكنش منفي مخاطب، انتقال پيام با بهره‌گيري از زبان مشترک پرداخته است.
در فصل دوم با عنوان «تبلیغ، مدرنیته و مخاطبان جدید» به مفهوم عام تبليغ و كاربردهاي امروزي آن، مدرنيته و تغيير رويكردهاي مخاطبان به دين، مخاطبان جديد و نيازهاي جديد، تملك پيام يا فرآيند يكي شدن پيام و مخاطب، مخاطب‌شناسي و ضرورت تغيير روش‌ها و جايگاه مخاطب در خطابه‌هاي سنتي پرداخته شده است.
عنوان فصل سوم «كودك به عنوان مخاطب، تحليل رويكردها» بوده که در آن به مباحثی از جمله ضرورت گروه‌بندي سني مخاطبان، مفهوم كودك از منظر روان‌شناختي نظام استدلالي، تقليد، تأثير ارزش‌گذاري كودك در تقليد آگاهانه، تقليد هوشمندانه، بازي و فرآيند كودكي، تحول بازي در فرآيند رشد كودك، بازي‌هاي نمادين، تأثير سنت‌ها و فرهنگ جامعه بر ساختار بازي‌ها، ويژگي‌هاي قابل اتكاي مخاطب در رويكرد روان‌شناختي، پديدارشناسي مفهوم دوران كودكي و آميختگي رويكردها و نقش شبكه‌هاي دوستي كودكان در مرجعيت غيررسمي فرهنگ پرداخته شده است.
در فصل چهارم با عنوان «ماهيت و چگونگي تبليغ ديني براي كودك» ابتدا به این پرسش‌ها پاسخ داده شده که آيا كودك مي‌تواند مخاطب تبليغ ديني باشد؟ آيا اقناع ذهني و مجاب كردن كودك هدف تبليغ ديني است؟ در ادامه به موضوعات مختلفی از جمله عقل تمثيلي كودك و تقدم نشانه‌ها بر مفاهيم انتزاعي، كودك و تقدم لذت بر معرفت، درك زيبايي‌شناختي كودك و رويكرد هنري به تبليغ ديني، تبليغ ديني در قالب بازي‌هاي هنري، نقش رسانه‌هاي تصويري در تبليغ ديني براي كودكان و جايگاه ادبيات كودك در تبليغ ديني پرداخته شده است.
فصل پنجم با عنوان «نوجوان در جايگاه يك مخاطب در حال گذار» شامل ریزموضوعات نوجواني و ابهام در تعاريف موجود، ضرورت توجه به ويژگي‌هاي تمايزيافته‌ی نوجواني، نوجواني به منزله‌ی دوره‌ي انتقالي، رفتن به سوي هنجارستيزي و هنجارگريزي، بلوغ جنسي و ظهور پيچيدگي‌هاي رفتاري، نگرش تاريخي و دوراني به پديده‌ی نوجواني، مرجعيت گروه همالان در ارزش‌گذاري فكري و رفتاري نوجوان، پيامدهاي اجتماعي پديده نوجواني، از هنجارگريزي تا بزهكاري، چالش نوجوان با سنت‌ها، چگونگي روبه‌رو شدن مبلغ ديني با نوجوان، نوجوان به منزله‌ی مخاطبي گروهي و ابزارهاي تبليغي در مواجهه با نوجوان می‌باشد.
فصل ششم به ضمایم اختصاص داده شده که شامل چند گفت‌وگو و مقاله است.

کلیدواژه‌ها:
تبلیغ، تبلیغ دینی، مبلغ‌، پیام، تقلید، مخاطب، کودک، نوجوان.

منبع :
........

رمان معاصر ايران، گذشته، حال و آينده

پایگاه داده های فرهنگی دینی

نشرنامه

دبیر خانه اجلاس دو سالانه بررسی ابعاد وجودی حضرت مهدی عج

کتابخانه معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی

لینک مدارس صدرا

لینک های مرتبط

نمايشگاه چشم اندازايران اسلامي ،درافق 1404درمجلس شوراي اسلامي